Ушницкай Константин Маркович 1917 сыллаахха Өнөр нэһилиэгэрТүрү алааска төрөөбүтэ. Элбэх оҕолоох, нэһилиэккэ балачча биллэр төрүт уус дьоннортон төрүттээх Ушницкай Марк Васильевичка 10-с оҕонон күн сирин көрбүтэ. Кини үс саастааҕар ийэтэ салгыы оҕолонон, хаана баран күн сириттэн туораабыта. Инньэ гынан оҕолор бэрт эрэйинэн улааппыттара. Константин Маркович бэрт кыра сааһыттан колхоз сүөһүтүн уонна хонуутун үлэтигэр кыттыбытынан барбыта. Кини 20 сааһыгар «Баарда» колхозка ферма сэбиэдиссэйинэн ананыаҕытган ыла бэрт уһун кэмнэргэ ити үлэни сатабыллаахтык салайан үлэлээбитэ. Сурукка киирбитинэн 25 сыл устата эҥкилэ суох үлэлээбит эбит. Көстөкүүн Мааркабыс 1943 сыллаахха от ыйын 8 күнүгэр бэбиэскэ тутан сэриигэ аттаммыта. 1944 сыллаахха доруобуйатынан демобилизацияламмыта.

 Сэрииттэн төннөөт урукку үлэтин салҕаабытынан барбыта. Үлэҕэ дьоҕурдаах, дьону кытта түргэнник уопсай тылы булар буолан сатабыллаахтык дьаһайара. Ол сыллата үрдүк көрдөрүүлэри ситиһэллэригэр төрүөт буолара. Константин Марковиһы таһаарыылаах үлэтин сыаналаан икки төгүл Москваҕа НХСБ-гар путевка биэрэ сылдьыбыттара. Көстөкүүн үлэтин сыаналаан нэһилиэгин дьоно-сэргэтэ кини аатын нэһилиэк Бочуотун кинигэтигэр киллэрбиттэрэ, бөһүөлэк биир уулуссата кини аатынан ааттаммыта.

 Сэрии, тыыл ветерана Ушницкай Константин Маркович II Бээрийэттэн төрүттээх Анна Ивановналыын ыал буолан элбэх оҕоломмуттара да 4 эрэ оҕолорун улааталларын көрбүттэрэ. Атыттара олох ыараханыттан эрдэ олохтон туораабыттара. Кини син балачча сааһыран уолугар Василий Константиновичка олорон олоҕун 1985 сыллаахха түмүктээбитэ. Кини кэнниттэн хаалбыт оҕолоро, сиэннэрэ аҕаларын, эһэлэрин кэриэстииллэр, кини аатын үрдүктүк туталлар. Көстөкүүнү билэр аҕа саастаахтар даҕаны үчүгэй эрэ өттүнэн ахталлар. Көстөкүүн Мааркабыс үгүс юбилейнай уонна «1941-45 сс. Аҕа дойду Улуу сэриитин сылларыгар килбиэннээх үлэтин иһин» мэтээллэринэн наҕараадаламмыта.

 ИННОКЕНТИЙ АЛЕКСЕЕВИЧ УШНИЦКАЙ Өнөр нэһилиэгэр 1915 сыллаахха төрөөбүт. Төрөппүттэрэ Алексей Федорович Ушницкай-Ырхай Өлөксөй, Анастасия Дмитриевна Захарова-Хатааһын Миитэрэй кыыһа Кэлэдимэҕэ олорбуттар. Бииргэ төрөөбүттэрэ: Гавриил, Иннокентий, Мария, Варвара – иитиэх кыыс. Дүпсүн оскуолатын 4-с кылааһын бүтэрбит. Кэлин «Кыһыл кыһа», Чкалов аатынан холкуос чилиэнэ. Общественнай үлэҕэ актыыбынай эбит. Комсомол чилиэнэ. Олохтоох сэбиэккэ секретарынан, сэбиэт бэрэссэдээтэлин солбуйан эмиэ үлэлии сылдьыбыт. Ордук уһуннук Петр Филиппович Афанасьевтыын холкуоска суоччутунан үлэлээбит. Олус үтүө майгылаах, сайаҕас, ат бөҕө, кус быһый киһи, нэһилиэк биир бастыҥ ыччата үһү. 1973-1974 сс. кини туһунан «Бэлэм буол» хаһыакка ыстатыйа тахсыбыта үһү. Кэргэнэ, оҕото суох. 1941 сыллаахха атырдьах ыйыгар маҥнайгы хомуурга сэриигэ барбыт. Танкист үөрэҕэр үөрэммит. Москва анныгар 1942 сыллаахха танкаҕа умайан өлбүт. Москва анныгар көмүллүбүт. («Память» кинигэ II тома, 213 стр., У-124.)

 ИЛЬЯ ДМИТРИЕВИЧ УШНИЦКАЙ 1921 сыллаахха Өнөр нэһилиэгэр төрөөбүт. Аҕата Дмитрий Маркович-Мааркап Миитэрэйэ, ийэтэ Татьяна Гаврильевна Түрү алааска олохсуйбут ыал эбиттэр. Мантан аллараа аймаҕа Николай Захарович Копырин ахтыытын аҕалабыт: «Мааркап Миитэрэйин аччыгый уола Ылдьаа 1921 сыллаахха Түрүгэ төрөөбүтэ. Кэлэдимэҕэ, Бөрөлөөххө, Дүөндүгэ үөрэммитэ. Дьокуускайга учуутал техникумун III-с курсун үөрэнэн бүтэрэр сылыгар 1942 сыллаахха муус устарга армияҕа ыҥырыллан барбыта. Биһиги Мария Иннокентьевна Куличкиналыын атаарбыппыт. Үөрэҕэр үчүгэй, уруһуйдьут этэ. Бэрт сайаҕас, ону-маны билэр-көрөр, сэһэннээх киһи буолан испитэ. Хайаан да үчүгэй киһи тахсыах этэ. Сэрии иннинэ сайын «Баарда» холкуоска үлэлиирэ. Биирдэ сайын Эһэлээххэ оҕо саадын тэрийэн үлэлэппитэ. Мин 1943 сыллаахха Улан Удэҕэ сулууспалыы сырыттахпына, саас кулун тутар саҕана киниттэн соһуччу сурук туппутум. Арааһа мин аадырыспын убайа Бүөтүкэ суруйан ыыппыта буолуо. Убай киһи быһыытынан ону-маны сүбэлээбит этэ. «Командирдар үөрэхтэригэр сылдьан ыалдьан, госпиталга киирэн сытабын, саас өрүс эһиннэҕинэ, дойдулуурум буолуо. Эн сэрэнэ сырыт, ыарыйдаргын эрэ көрдөрөр буол, киһи ыалдьарын билбэккэ хаалар», – диэбит этэ. Чита куораттан суруйбут этэ, мин тута эппиэттээбитим да, сотору «адресат выбыл» диэн суругум төннөн кэлбитэ. Дойдулаатаҕа дуу дии санаабытым. Ол айыыта онон». Илья Дьокуускай военкоматынан 1942 сыллаахха сэриилэһэр армияҕа бэбиэскэлэммитэ. Сэриилэһэ сылдьан кулун тутар 6 күнүгэр өлбүт, көмүллүбүт сирэ биллибэт. Кэргэнэ, оҕото суох. («Память» кинигэ II тома, 213 стр., У-123.)

 ИВАН НИКИТИЧ УШНИЦКАЙ 1913 сыллаахха Өнөр нэһилиэгэр төрөөбүт. Аҕата Никита Петрович Ушницкай – Хоҥхордуур, ийэтэ Түүлээх нэһилиэгин Алексей Громов диэн киһи кыыһа Дария Алексеевна Ушницкая дьадаҥы ыал эбиттэр. Кинилэр Лабачааныга Үчүгэй Үрүйэҕэ олорбуттар. ТУОС (ТСОЗ) табаарыстыба саҕана алааска көһөн киирбиттэр уонна маҥнай Кэлэдимэ Дулҕатыгар, кэлин Охоноос Хаастааҕар олохсуйбуттар. Иван бииргэ төрөөбүттэрэ: Михаил, Еремей, Николай, биэс оҕо эрдэ өлбүт. Иван «Кыһыл кыһа», Чкалов аатынан холкуос туруу үлэһитэ этэ, хонуу, тутуу үлэтигэр сылдьыбыт. Үөрэҕэ суох. 1941 сыллаахха маҥнайгы хомуурга атырдьах ыйыгар барбыт. «Память» кинигэҕэ киирбитинэн, 1942 сыллаахха сэриигэ өлбүт. Көмүллүбүт сирэ биллибэт. Кэргэнэ, оҕото суох. («Память» кинигэ III тома, 281 стр., У-19.)

 Ушницкай Иван Иванович 1911 сыллаахха кулун тутар 20 күнүгэр Өнөр сиригэр Дьуойу үрэххэ төрөөбүтэ. Аҕата уола кыратыгар олохтон барбыт. Ийэтэ кэлин иккистээн Нам киһитигэр кэргэн тахсыбыт. Балта уонна быраата хомойуох иһин эдэр саастарыгар өлбүттэр. Уйбаан бэйэтэ cөп орто уҥуохтаах, киппэ, мөчөкө эттээх-синннээх, аҕыйах саҥалаах туруук үлэ киһитэ этэ. Саҥа олоххо активнайдык кыттар. Колхоз, совхоз производствотын араас үлэлэригэр таһаарыылаахтык үлэлээбитэ. Кини 1942 сыллаахха Чурапчы военкоматынан бэбиэскэ тутан армияҕа аттаммыта. Кини дьолугар диэхпитин сөп, үлэ фронугар Сахатын сиригэр Сангаарга таас чох хостооһунугар үлэлиир буолбута. Оччотооҕуга таас чох байыаннай промышленность сырьетун быһыытынан сыаналанар буолуохтаах. Бу үлэлии сылдьан шахта сиҥнэн ыараханнык оһолломмута. Уһуннук эмтэнэн үтүөрбүтүн кэннэ кинини байыаннай суолталаах үлэҕэ хоту ыыппыттар. Инньэ гынан сэрии бүтэһик сылларыгар үлэ фронугар хоту үлэлээбитэ. Рядовой Ушницкай Иван Иванович бэйэтин ытык иэһин толорон эҥкилэ суох үчүгэйдик үлэлээн хайҕалга түһэриллибит, Ол түмүгүнэн 1945 сыллаахха олунньу 21 күнүгэр контр-адмирал Папанин илии баттааһыннаах хайҕал грамотаны ылбыт. Бу оччотооҕу кэмҥэ улахан суолталаах грамота буоларын өйдүүрбүт наада. Дъэ бу курдук үлэ фронун байыаһа 1946 сыллаахха демобилизацияламмыт. Кэлбитин кэннэ «1941-45 сс. Аҕа дойду Улуу сэриитин сылларыгар килбиэннээх үлэтин иһин» мэтээлинэн наҕараадаламмыт. Сэрии кэнниттэн дойдутугар кэлээт үлэ үөһүгэр түспүтэ. Кыайыылаах-хотуулаах үлэһити колхоз, совхоз производствотын араас эппиэттээх үлэлэригэр анаан үлэлэппиттэрэ. Кэлэдимэ биригээдэтигэр биригэдьиирдии эмиэ сылдьыбыта. Кини үчүгэй таһаарыылаах үлэтин туоһулуур үгүс ахсааннаах грамоталар, юбилейнай мэтээллэр соҕотох кыыһыгар кичэллээхтик уурулла сыталлар. Үлэ фронун байыаһа Түүлээх нэһилиэгиттэн төрүттээх Старостина Вера Романовналыын эйэ дэмнээхтик уһуннук бииргэ олорбуттара. Биир кыыс оҕоломмуттара дойдутугар Өнөргө олорор. Үс оҕолоох, сиэннээх бэртээхэй ыаллар. Аҕаларын, ийэлэрин ааттарын ааттатар, олохторун салгыыр дьоннор баалларытган ким үөрбэт буолуой? Иван Иванович 79 сааһыгар 1990 сыллаахха ыалдьан орто дойдуттан букатыннаахтык барбыта.