Онерский наслег


 Ушницкай Алексей Михайлович 1915 сыллаахха төрөөбүтэ. Рядовой. Армияҕа Чурапчы военкоматынан 1941 сыллаахха от ыйын 15 күнүгэр ыҥырыллыбыта. 1943 сыллаахха доруобуйатынан сыыйыллан төн-нөн кэлбитэ. «1941-45 сс. Аҕа дойду Улуу сэриитин сылларыгар килбиэннээх үлэтин иһин» мэтээллээх. Кини сэрии кэнниттэн «Кыһыл кыһа», Чкалов уонна Ленин аатынан колхозтарга, кэлин «Дүпсүн» совхозка туруу үлэһитинэн биллибитэ. Үлэ ханнык да көрүҥүн кыайа-хото тутан үлэлиирэ. Саталлаах, дьаһаллаах үлэһит буолан дьон, салалта махталын ылара. Пенсияҕа тахсан баран нэһилиэккэ кырдьаҕастар звеноларын салайан окко үрдүк көрдөрүүнү ситиспитэ. Оройуон, республика социалистическай куоталаһыыларыгар кыттан миэстэлэспитэ, бириэмийэлэммитэ.


 Троев Семен Иванович 1902 сыллаахха төрөөбүтэ. Рядовой. Чурапчы военкоматынан 1942 сыл бэс ыйыгар сэриилэһэр армияҕа ыҥырыллыбыта, үлэ фронугар Томмот куоракка ыытыллыбыта. Сэрии кэнниттэн дойдутугар сылгыһытынан, хонуу үлэһитинэн үлэлээбитэ. Ааллаах-Үүҥҥэ таһаҕас таһыыгыгар эмиэ сылдьыталаабыта. Илиинэн үчүгэй от охсооччунан биллэрэ. Элбэх конкурстарга кыттан кыайталыыра. Үлэ фронугар үрдүк көрдөрүүлээх үлэтин иһин «РСФСР бочуоттаах суолу тутааччыта» бэлиэлээх. «1941-45 сс. Аҕа дойду Улуу сэриитин сылларыгар килбиэннээх үлэтин иһин» мэтээллээх кэлбитэ. Семен Иванович олоҕун оҕолоро, сиэннэрэ, хос сиэннэрэ салгыыллар.


 Томутовскай-Иванов Гаврил Алексеевич 1917 сыллаахха Өнөргө төрөөбүтэ. Рядовой. Чурапчы военкоматынан 1942 сыллаахха бэс ыйыгар сэриилэһэр армияҕа ыҥырыллыбыта. Ыалдьан 1943 сыллаахха балаҕан ыйыгар демобилизацияламмыта. «Германияны кыайыы иһин» мэтээллээх. 1948 сыллаахха сэрииттэн ылбыт ыарыыта бэргээн олохтон туораабыта. Гаврил Алексеевич дойдутугар кыайыылаах, бастыҥ үлэһит быһыытынан биллэрэ. Кини таһаҕас таһыытыгар Ааллаах-Үүҥҥэ тиийэ сылдьыбыта, бэйэтин лаппа кыанар үлэһит киһи эбитэ үһү. Киниттэн биир кыыс оҕо хаалбыта, билигин Тааттаҕа ыал буолан олорор, хас да оҕолордоох. Сэрии кыттыылааҕын быһыытынан кини аата үйэтитиллиэхтээх.


 ДМИТРИЙ ДМИТРИЕВИЧ ТОМУТОВСКАЙ II 1920 сыллаахха Өнөр нэһилиэгэр төрөөбүт. Дмитрий Дмитриевич Томутовскай I бииргэ төрөөбүт быраата. Дмитрий II ликбеһинэн кыра үөрэхтээх. Маҥнай «Кыһыл кыһа», кэлин Чкалов аатынан холкуостарга киирэн үлэлээбит. Убайын курдук сүрдээх үлэһит киһинэн биллэрэ. 1942 сыллаахха атырдьах ыйын 20 күнүгэр Чурапчы военкоматынан сэриилэһэр армияҕа ыҥырыллыбыт. Ол сыл, «Память» кинигэҕэ сурулларынан, сэриилэһэ сылдьан өлбүт, көмүллүбүт сирэ биллибэт. Кэргэнэ, оҕото суох. («Память» кинигэ III тома, 279 стр., Т-110.)


 ДМИТРИЙ ДМИТРИЕВИЧ ТОМУТОВСКАЙ I 1917 сыллаахха Өнөр нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Аҕата Дмитрий Петрович Томутовскай-Кыыкыр Мөкү Күөлгэ олохсуйан олорбут. Дьадаҥытык олорбуттар. Ийэлээх, аҕалара эрдэ өлбүттэр. Быраатынаан бииргэ төрөөбүт эдьиийдэрин Варвара Дмитриевнаны Томутовская эҥэрдэһэн улааппыттар. Эдьиийдэрэ кэлин I Лөгөйгө кэргэн тахсан олохсуйбута, 30-с сылларга актыыбынай комсомолка этэ. «Кыһыл кыһа», кэлин Чкалов аатынан холкуоска чилиэнинэн киирбит. Ликбеһинэн кыра үөрэхтээх. «Үлэҕэ-хамнаска, общественнай үлэҕэ олус көхтөөх, сүрдээх сүрэхтээх, улахан үлэһит этэ», – диэн кырдьаҕастар ахталлара. Ол иһин буоллаҕа,  БСК(б) П чилиэнэ буолбут. Чкалов аатынан холкуос солбуйар бэрэсэдээтэлинэн үлэлии сылдьан, маҥнайгы хомуурга Мэҥэ-Хаҥалас военкоматынан ыҥырыллан 1941 сыллаахха атырдьах ыйын ортотугар сэриигэ барбыт. «Память» кинигэҕэ сурулларынан, 1942 сыллаахха тохсунньута сэриигэ өлбүт. Дмитрий Дмитриевич I Протопопова Ульяна Максимовнаны кэргэн ылан, икки сыл бииргэ олорбуттар. Оҕолоро суох. («Память» кинигэ III тома, 279 стр., Т-109.)


Сыроватскай Семен Петрович 1919 сыллаахха төрөөбүтэ. Рядовой. Чурапчы военкоматынан армияҕа ыҥырыллыбыта. Сталинграды босхолооһуҥҥа сэриилэспитэ. Сэрии кэнниттэн Сталинградка, Донбасска, Украинаҕа, Молдавияҕа, Латвияҕа тимир суол өрөмүөнүгэр үлэлээн, 1948 сыл ыам ыйыгар демобилизацияламмыта. Итиннэ үчүгэй үлэтин иһин үрдүкү салалтаттан махтал суругунан наҕараадаламмыта. Сэрииттэн «Сталинграды босхолооһун иһин», «Гсрманияны кыайыы иһин» мэтээллэрдээх кэлбитэ. Кэлин Аҕа дойду сэриитин II степеннээх орденынан наҕараадаламмыта. Сэрииттэн кэлэн баран колхоз араас үлэлэригэр хонууга, арыы тутар пууҥҥа приемщигынан үлэлээбитэ. Атыылааччылар курстарын бүтэрэн өp сылларга олохтоох маҕаһыыҥҥа атыылааччылаабыта. Пенсияҕа тахсан да баран күүһэ кыайарынан кырдьаҕастар звеноларыгар окко үлэлэһэрэ. 1986 сыллаахха ыалдьан олохтон туораабыта. 10 оҕо амарах аҕата, элбэх сиэн, хос сиэн эһэтэ.