Аҕа дойдуну көмүскүүр сэрии ынырык сыллара ааһыахтарыттан хайыы-үйэ хас эмэ саҥа көлүөнэ дьон үөскээтэ. Олох уларыйар-саҥардыллар. Ол эрээри бу биһиги бүгүҥҥү дьоллоох олохпут иһин уоттаах кыргыһыыга олохторун толук уурбут хорсун буойуттар, сэрииттэн эргиллэн кэлэн сайдыы олоҕун уһансыбыттар сырдык ааттара умнуллубаттар. Уруккуну ытыктыыр эрэ туһуттан буолбакка саҥаны төлкөлүүр, кэскили түстүүр туһугар саҥа көлүөнэлэр ааспыты умнубакка үөрэтэллэрэ, билэллэрэ, сүгүрүйэллэрэ наада. Онуоха бу тахсар кинигэ биир тутаах сүһүөҕүнэн буолуохтааҕа саарбаҕа суох.
Аҕа дойду сэриитигэр Лөгөй нэһилиэгиттэн: Кэптэниттэн, Хомустаахтан, Даалыттан —115 бастыҥ дьоммут Аҕа дойдуларын, төрөөбүт сирдэрин көмүскээннэр чиэстээхтик сэриилэспиттэрэ, 12 киһи республика тac өттүгэр Забайкальской байыаннай уокурукка, Читинскэй, Иркутской уобаластарга, Красноярской кыраайга үлэ фронугар сылдьыбыттара. Сэрии толоонугар 65 киһи бэйэлэрин тыыннарын толук уурбуттара. Ол иһигэр 25 ыалтан 63 ини-биилэр сэриигэ барбыттарыттан 32-тэ сэрииттэн эргиллибэтэхтэрэ. Никифоров Николай Егорович (Алта оҕонньор) уонна Ылдьаана уолаттара Никифоров Афанасий Николаевич, Никифоров Гаврил Николаевич; Мигалкин Спиридон Васильевич (Сойуонка) уонна Екатерина Петровна оҕолоро Мигалкин Василий Спиридонович I, Мигалкин Василий Спиридонович II, Мигалкин Егор Спиридонович; Мигалкин Илья Васильевич уонна Заболоцкая Агафья Петровна икки уолаттара Мигалкин Василий Ильич, Мигалкин Гаврил Ильич; Олесов Петр Саввич (Күөх Бүөтүккэ) уонна Никифорова Ефросинья Михайловна икки оҕолоро Олесов Петр Петрович, Олесов Иван Петрович; Олесов Иван Прокопьевич (Мэтээллээх) уонна Екатерина Федоровна үс уолаттара Олесов Дмитрий Иванович, Олесов Петр Иванович, Олесов Афанасий Иванович I; Карамзин Никита Михайлович (Mac Мэхээлэ уола — Киспэ Микииттэ) уонна Федосия Ивановна икки уолаттара Карамзин Тихон Никитич, Карамзин Гаврил Никитич; Карамзин Лазарь Кузьмич (Кууһума Лааһара) уонна Марфа Егоровна үс оҕолоро Карамзин Василий Лазаревич, Карамзин Данил Лазаревич, Карамзин Егор Лазаревич; Иванов Иннокентий Семенович уолаттара Гоголев Семен Иннокентьевич, Иванов Петр Иннокентьевич; Попов Иван (Оботтоох) уонна Өлөөнө икки уолаттара Жирков Семен Николаевич, Попов Гаврил Иванович; Гоголев Александр уонна Охлопкова Ирина Константиновна икки оҕолоро Гоголев Гаврил Александрович, Гоголев Иннокентий Александрович көмүс уҥуохтара Арҕаа сэрии толоонугар хаалбыттара.
Улуу Кыайыы иһин биһиги нэһилиэкпит хорсун уолаттара сэрии бары сүрүн фроннарыгар кыттыбыттара: Москва, Харьков, Старай Русса, Курской курдааһын Сталинград, Ленинград иһин уонна Латвиянан, Польшанан, Чехословакиянан Берлиҥҥэ тиийбиттэрэ, Япония, Корея сэриилэригэр кыттыбыттара.
Кыайыы-хотуу көтөллөнөн төрөөбүт-үөскээбит нэһилиэктэригэр 50 буойун тыыннаах ордон, үгүстэр бааһыран, инбэлиит буолан эргиллибиттэрэ. Сэрии толоонуттан Г.П. Бурнашев «Хорсунун иһин», «Берлини босхолооһун иһин», Аҕа дойду сэриитин I, II степенэ уордьаннаах; В.М.Пермяков Албан Аат III степенэ, Кыһыл сулус уордьаннардаах, «Хорсунун иһин» мэтээллээх; Н.П.Прядезников II, К. И. Бушуев Албан Аат орденнаах; П.С.Бурнашев, М.П.Гуляев, С.Г.Павлов, И.Н.Данилов, С.Г.Павлов, Е.Ф.Прядезников, В.Г.Олесов, К.П.Нафанаилов «Хорсунун иһин» мэтээллээх кэлбиттэрэ. Е.П.Олесов, М.С.Бурнашев, Г.И.Олесов, В.Н. Алексеев Япония, С.С.Бурнашев, Е.Ф.Мигалкин Корея сэриилэригэр, 12 буойун үлэ фронугар сэрии саҕаланыаҕыттан бүтүөр диэри сылдьыбыттара. Кинилэр дойдуларыгар эргиллэн кэлэн эйэлээх олоҕу тутууга, колхозтарын, дойдуларын сайдыытыгар күүстэрин харыстаммакка үрдүк таһаарыылаахтык үлэлээбиттэрэ, дьону көҕүлээбиттэрэ.
Биһиги бэтэрээннэрбит тэрээһиннээх үлэлэрин түмүгэр Партизан Заболоцкай аатынан колхоз Бүтүн Союзтааҕы социалистическай куоталаһыыга кыайан Үлэ Кыһыл Знамята орденынан, өйдөбүнньүк Знамянан, элбэх Правительственнай Бочуотунай грамоталарынан наҕараадаламмыта.
Чэгиэн эттэрин өстөөх буулдьатыгар сэймэктэппит, хааннарын тохпут саллааттарбыт, өлөр өлүүну өҥөйбүт кырыктаах кыргыһыы хорсун буойуннарын эйэлээх олох чулуу гвардеецтарын истиҥ-иһирэх тылынан киэҥ тутта ааттыыбыт, кинилэр ааттарыгар сүгүрүйэбит.