Снайпер, пулеметчик, танканы үлтүрүтээччи хорсун буойун

ГОГОЛЕВ РОМАН ПОРФИРЬЕВИЧ

     1922 сыллаахха Маҥхаайыкы алааска олохтоох дьадаҥы ыалга тө-рөөбүтэ. Кыра үөрэхтээх. 17 саастааҕыттан трактор уруулун тутан та-һаарыылаахтык үлэлээн «Тыа хаһаайыстыбатын туйгуна» бэлиэнэн наҕараадаламмыта.

     1942 сыллаахха аармыйаҕа ыҥырыллан тиийэн Старай Руссанан, Прибалтиканан сэриилэспитэ. «Туйгун саллаат аччыгыйа 3 идэни баһылыахтаах» диэн этиини толорон снайпер, пулеметчик, танканы үлтүрүтээччи идэлэрин баһылаабыта. 85-с стрелковай дивизия полкатыгар сулууспалыы сырыттаҕына, хонтуруоллуур ытыыны оҥотторон «бэргэнник ытар эбиккин» диэбиттэрэ, снайпердар курстарыгар үөрэттэрбиттэрэ. «Кыһын олунньу ыйыгар этэ. Улахан дэриэбинэни ылар соруктаах атаакаҕа киирэн испиппит. Эмискэ томтортон өстөөх пулемета үлэлээн күпсүйбүтэ. «Гоголев, Шаповалов, өстөөх пулеметун ыппат оҥоруҥ» диэн батальон хамандыыра бирикээстээбитэ. Уолум ытыалыы хаалбыта, мин хаҥас диэки сүүрбүтүм. Таас чох чөмөхтөммүт булгунньаҕар тахсыбытым, сыалым ытыска уурбут курдук көстүбүтэ. Пулемет 2 киһилээҕэ. Бэһис ытыыбар өстөөх пулемета ах барбыта. Батальон байыастара ойон туран иннилэрин диэки сырсыбыттара. Пулемекка сыылан кэлбит икки немеһи хаптаппытым. Немецтэр дэриэбинэҕэ тахсан чугуйан биэрбиттэрэ. Аҕыйах хонон баран миэхэ «Хорсунун иһин» медалы туттарбыттара»,— диэн кэпсиир буойун.

     Сэрии бүтэһик сылыгар ПТР, танканы утарар саанан сэриилэспитэ. Итинник саанан халыҥ куйаҕы хотуппатын билэн кэбирэх сирин гусеницатын быһа ытыахха сөбүн буойун билбитэ. 1945 с. олунньуга өстөөх батальона 10 танкаҕа хаххалатан атааканы оҥорбута. Киниэхэ 2 танканы бултаһарга сорудах биэрбиттэрэ. Танк уу долгунугар устан эрэрдии аллара түһэ-түһэ күөрэҥнээн улам чугаһаан испитэ. Тиһилигин быһа тэптэрбит киһи дии санаан сыалын булан саатын сомуогун сыыйа тардар. Танката хайыастана түһэр, пушката тус хоту хайыһар. Өстөөх танкатын стройтан туораппытын иһин «Кыһыл сулус» уордьанынан наҕараадаламмыта.

    Бу сыл олунньуга ыараханнык бааһыран эмтэнэн баран дойдутугар атаарыллыбыта. Сэрии кэнниттэн механизаторынан уһуннук үлэлээбитэ. 1969 с. оттооһуҥҥа кини звенота республикаҕа бастаабыта. Килбиэннээх үлэтин иһин «Бочуот знага» уордьанынан наҕараадаламмыта. 1993 сыллаахха ыалдьан өлбүтэ. ССКП чилиэнэ. Кэргэннээх, билигин 4 оҕолоро ыал буолбут дьон бааллар.

                                                                                                                                                                           Корреспондент Ф.И.Васильев суруйуутуттан ылылынна.