Аҕа дойдуну комүскээччилэр күннэрин көрсө «Бэтэрээн ыра санаата” бырайыакпытыгар, ытык дьоммутугар махталларын бэлиэтинэн уонна кинилэр ыра санаалара туоларыгар бэйэлэрин көмөлөрүнэн II Байаҕантай нэһилиэгин дьаһалтатын үлэһиттэрэ кыттыһаллар

II Байаҕантай нэһилиэгиттэн эйэлээх олох иһин туруулаһа сэрии толоонугар 91 киһи аттаммыта. Онтон 52 киһи сэрии толоонугар олоҕун толук уурбута. Кыайыы-хотуу өрөгөйдөөх төннүбүт биир дойдулаахтара нэһилиэктэрэ чэчирии сайдарыгар үгүс кылааттарын киллэрбиттэрэ. Бу курдук хас биирдии киһи, нэһилиэк, дойду устуоруйатыгар сурукка тиһиллибит, тиһиллибэккэ да хаалбыт үгүс түгэннэр Аҕа дойду Улуу сэриитин кэрэһиттэрэ буолаллар. Олох сокуонунан, аҕам саастаах биир дойдулаахтарбыт, ытык бэтэрээннэрбит сыллата аччаан иһэллэр. Онтон биһиги улууспутугар этэҥҥэ доруобайдык, оҕолорун-сиэннэрин кытта дьоллоохтук олорор үс бэтэрээннээхпитинэн киэн туттабыт. Кинилэргэ туохха да тэннэммэт, сыаналаммат хорсун быһыынан Сэбиэскэй Аармыйа кэккэтигэр сулууспалаан, ытык иэстэрин төлөөн, билиҥҥи сайдыылаах, эйэлээх олоххо сирдээбиттэригэр муҥура суох махталлаахпыт. Ытык дьоммут кэнчээри ыччакка хорсун быһыы, бүдүрүйбэт кытаанах санаа, күүс-уох үтүө холобурдара буолаллар. Түгэнинэн туһанан, ытык дьоммутун – сэрии бэтэрээннэрин Василий Ананьевич Васильевы, Петр Васильевич Бурцевы, Николай Николаевич Иванову Аҕа дойдуну көмүскээччилэр күннэринэн итиитик-истиҥник эҕэрдэлиибит. 

Кинилэр сүрэхпитигэр тыыннаахтар

Аҕыйах хонуктааҕыта батсаап ситимигэр 1941 сыллаахха Аҕа дойду сэриитигэр Уус Алдан оройуонуттан бастакы хомуурга ыҥырыллан баран эрээччилэр уопсай түспүт хаартыскалара тахсан киэҥ сэҥээриини ылла. Бу урукку өттүгэр ханна да биллибэтэх, бэчээттэммэтэх сэдэх хаартыска быйыл тахсыбыт “Сыҥаах Бороҕоттор” кинигэҕэ киллэ- риллибит. Онон бу хаартыс- каттан сэдиптээн устуоруйабыт кэрчигэ арыллан кэлэр. Хаартыскаҕа уопсайа 42 киһи баар. Онтон уоттаах сэриигэ атаарыллыбыта 37-лэр. Бу барбыттартан сурах быһыы- тынан үс эрэ киһи эргиллибит. Кинилэртэн биир киһи чопчу биллэр, иккис эрээк- кэ хаҥастан үһүс Курбуһах нэһилиэгиттэн ыҥырыллыбыт Дмитрий Федорович Аммосов олорор. Маны оҕолоро эмиэ бигэргэтэллэр. Онон бастакы хомуурга хас киһи ыҥырыллыбыта эмиэ биллэр курдук. Хаартыска көстөөтүн кытары Дмитрий Федорович уола Владимир Дмитриевич Аммосов төлөпүөннүү сыл- дьыбыта. Кини: "Аҕабыт 37 буолан барбыппыт, үс киһи эргиллэн кэлбиппит", — диэн кэпсиирэ диир. Бу дьон ааттарын билиҥҥитэ билбэппит. Дьиҥэр, оччотооҕуга кимнээх ыҥырыллан барбыттарын байыанкамаат испииһэгиттэн билиэххэ сөп. Ол эрээри, кинилэри дьүһүннэринэн билиэххэ наада. Кэм-кэр- дии ырааппыта бэрт, онон дьүһүннээн билэр да киһи аҕыйаабыта буолуо. Оччотугар эмиэ саһарбыт хаартыскалары бэрийэр наада быһыылаах. Баҕар ким эмит аймаҕын майгыннаппыт эбэтэр билбит буоллаҕына, урукку хаартыската баар буоллаҕына, онно тэҥнээн чопчулуура наада. Бу хаартыскаҕа көстөр дьоммут кимнээхтэрий? Дмитрий Федорович Аммосовы быһаардыбыт. Аны үөһэ, үһүс эрээккэ хаҥастан бэһис, оччотооҕу Сыҥаах нэһилиэгиттэн Хардыыттан төрүттээх Семен Михайлович Алексеев буоларын аймахтара этэллэр. Бу киһи Ржев кыргыһыытыгар охтубут. Онтон иккис эрээккэ уҥаттан бэһис, байыаннай таҥастаах дьон ортолоругар олорор БСК(б) П оройуоннааҕы кэмитиэтин үлэһитэ Георгий Гаврильевич Алексеев буоларын эттилэр. Кини атаарааччылар ааттарыттан тыл эппит эбит. Бу киһи кэлин сэриигэ барбыта дуу, барбатаҕа дуу биллибэт. Онон мин истибиппинэн, хаартыскаҕа түспүттэртэн үс киһи чопчуланна. Аны бу хаартыскаттан сэ- диптээн, биири чопчулуур наадата үөскээн кэллэ. Истэр- бит уонна сурулларын тухары Уус Алдаҥҥа сэриигэ бастакы улахан ынҥырыы 1941 сылла ахха атырдьах ыйыгар буолбута дэнэр. Оттон Дмитрий Федорович ыҥырыллар (призывной) киниискэтигэр 1941 сыл от ыйын 31 күнэ диэн суруллубутун туһунан уола Вла- димир Дмитриевич этэр. Ый бүтэһик күнэ буоларынан, баҕар, булкуйуохтарын да сөп. Эбэтэр ыҥырыллар пууҥҥа от ыйын 31 күнүгэр кэлэн бэлиэтэммит. Мантан сиэттэрдэххэ, бэбиэскэни тиэрдии от ыйыгар буоллаҕа. Онтон Кыһыл Кырдалга мустаннар атаарыллыылара атырдьах ыйа буолуон сөп. Хаартыска эмиэ атырдьах ыйынааҕы түһэрии буолуо. Ол аата фроҥҥа ыҥырыы от ыйыгар саҕаламмыт. Атырдьах ыйыгар атаар- быттар диэххэ сөп. Оччотугар бастакы хомуур атырдьах ыйыгар буолбакка, от ыйы- гар диирбит оруннаах буо- ларыгар тиийэр. Маны аны байыанкамаат докумуонун кытары тэҥнээн көрүөххэ наада. Киһи мунаарара элбэх. Хаартыскаҕа көстөр 37 киһи бары сэриигэ барбыттарын киһи аҕыйах диэбэт. Онтон атырдьах ыйыгар улахан хо- муур буолбута диэҥҥэ киһи санаата эмиэ хайдыах курдук. Байаҕантай нэһилиэгиттэн сэрии кыттыылааҕа Михаил Иванович Вензель 2009 сыл- лаахха тахсыбыт “Байаҕантай уонна байаҕантайдар” диэн кинигэҕэ киирбит ахтыытыгар маннык суруйбут: ”Онтон 1941 сыллаахха бэс ыйын 22 күнүгэр сидьиҥ өстөөх не- мецкэй фашистар биһиги сэбиэскэй сирбитигэр уоран сэриинэн саба түспүттэрэ... Биһиги “Кыттаайы” холкуостан атырдьах ыйын 13 күнүгэр 7 киһи бииргэ барбыппыт”. Нэһилиэк, холкуос аайыттан уончалыы киһини ыҥырбыт буоллахтарына чахчы улахан хомуур эбит. Ити курдук бу хаартыска бииртэн-биир кистэлэҥэ тахсан иһэр диэххэ сөп...

“Хаартыскаҕа баар дьону барыларын кимнээх буолалларын чопчулуохха сөп дуо? Ону булар туһугар дьаныһан туран үлэлэһиэхтээхпит, бары көмөлөөн. Кэккэ уустуктар баар буолуохтара. Бастатан туран, хаартыскаҕа көстөрүнэн түөрт нуучча киһитэ баар. Кинилэри булар олох уустук буолуо дии саныыбын. Бука, оройуоннааҕы МТС-ка үлэлии кэлбит дьон буолуохтара. Арай олохтоох дьон буоллахтарына, аймахтара билиэхтэрин эмиэ сөп. Иккиһинэн, этэн аһарбытым курдук, бу 80-ча сыллааҕы хаартыска. Онон бу дьону билэр киһи лаппа аҕыйаатаҕа. Үсүһүнэн, ыҥырыллан барааччылар үгүстэрэ кэргэн ылбакка, оҕо-уруу хаалларбакка бардахтара. Ол иһин бастакы хомуурга барбыт уонна сураҕа суох сүппүт аймахтаахтар бу хаартысканы сыныйан көрөллөрө наада. Эрдэ ахтыбытым курдук, фроҥҥа барбыттар испииһэктэрэ баар буолуоҕа. Саамай сүрүнэ кинилэри дьүһүннээн билиэхпитин наада. Оччотугар улаханы ситиһиэ этибит. Таарыйа сураҕа суох сүппүттэрбитин эмиэ булуохпутун сөп.

Сэриини самнарбыта, үлэни туругурдубута

Хаартыскаҕа көстөр дьонтон тыыннаах эргиллибит Дмитрий Федорович Аммосов чахчы дьоллоох олоҕу олорбута. Олоҕун аргыһынаани Пелагея Михайловналыын 69 сыл бииргэ буолбуттара. Кини 1917 сыллаахха Федор уонна Гликерья Аммосовтар дьиэ кэргэннэригэр төрөөбүтэ, 1937 сылтан хомсомуол, 1944 сылтан ССКП чилиэнэ этэ. Эдэр сааһыттан сытыы-хотуу буолан, салайар үлэҕэ сыһыарбыттара. Ол курдук 1937-1940 с.с. Сталин аатынан холкуоска пиэрмэ сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ.

Кини биллэрин курдук, Аҕа дойдуну көмүскүүр сэри- игэ 1941 сыллаахха от ыйын 31 күнүгэр ыҥырыллыбыт. Кыһыл Кырдалга сэриигэ барааччылары атаарар миитиҥҥэ атаарыллааччылар ааттарыттан кини тыл эппит. Фроҥҥа айаннаан иһэн Алтайскай кыраай Бийскэй куоратыгар үс ыйдаах байыаннай үөрэҕи барбыт. Онтон кыһыҥҥы бытархан тымныылаар түспүттэрин кэннэ сэриилэһэр аармый- аҕа Москва аттыгар Калинин куорат таһыгар тиийбит. Ол туһунан маннык ахтыбыт: ”Сэриигэ бастакы сүрэхтэ- ниим Великое диэн сэлиэнньэ таһыгар этэ. Хас биирдии саллаакка 10-нуу ботуруону уонна үс киһиэхэ биир сааны биэрбиттэрэ. Итиннэ өстөөх төгүрүктээһинигэр түбэһэн, улахан кыргыһыынан бэрт эрэйинэн төлөрүтэн тахсыбыппыт. Ити дьыл сүрдээх тымныы кыһын этэ. Ол эрээри мин саха, бытархан тымныыларга үөрүйэх буоламмын кулукубун, атаҕым таҥаһын куурдуна сылдьарым. Ол иһин кыһыны этэҥҥэ аһарбытым”. (Дьокуускай куорат “Өспөт пуолка” са- айтыттан). Дмитрий Федорович 1942 с. Старай Русса таһынааҕы кыргыһыыга бааһыран, икки ый госпитальга эмтэнэн баран Ильмень уонна Селигер күөллэр икки ардыларыгар Рамущево дэриэбинэ таһыгар кыргыһыыга илиитигэр ула- ханнык бааһыран Ярославль, Казань, Красноярскай куоратарынан эмтэнэн, хамыыһыйа быһаарыытынан иккис группалаах инбэлиит буолан дойдутугар эргиллибитэ. Төрөөбүт нэһилиэгэр төннөн кэлэн дьону кытта үлэҕэ, салайар-тэрийэр үлэҕэ уопсайа 57 сыл үлэлээбитэ. Мантан 42 сылын холкуос бэрэссэдээтэлинэн, отделе- ние управляющайынан, биригэдьииринэн, пиэрмэ сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ. Онтон саамай таһаарыылаахтык, дьон биһирэбилин ылбыт сыллара Курбуһах нэһилиэгин олохтоох Сэбиэтин бэрэссэдээтэлинэн үлэлээбит кэмэ буолар. Кини нэһилиэги 15 сыл салайбыта. Маннык үрдүк таһаарыылаах үлэтин иһин дойду саамай үрдүкү уордьанынан Ленин уордьанынан наҕараадаламмыта. Бойобуой сырыыларын иһин Кыһыл Сулус, Аҕа дойду сэриитэ I-кы истиэпэннээх уордьаннарынан, “Германияны кыайыы иһин” мэтээлинэн наҕараадаламмыта. Дмитрий Федорович толору дьоллоох, дьоһун олоҕу олор- бута. Кэргэнинээн Пелагея Михайловналыын кыһыл көмүс (50 сыл) уонна бриллиантовай (60 сыл) сыбаай- баларын бэлиэтээбит биир сэдэх ыал буолаллар. Онтон быйаҥнаах (благодатный) сыбаайбаларыгар, 70 сыл ыал буолан олоруу үөрүүлээх түгэнигэр Пелагея Михай- ловна алта ыйынан кыайан тиийбэтэҕэ. Кинилэр тоҕус оҕону күн сирин көрдөрбүттэрэ. Онон сыдьааннара ыраахха тэнийдэ. Оҕолоро бары эбэ, эһэ буоланнар, 27 сиэни кытары 30-ча хос сиэн Дмитрий Федорович уонна Пелагея Михайловна Аммосовтары ааттата сылдьаллар. Бу буолбатах дуо, олох кэркөстүүтэ, ааты ааттатыы? Дмитрий Федорович уһун үйэлээх киһи этэ. Кини 2007 сыллаахха 90 сааһыгар күн сириттэн барбыта. Дмитрий Федорович сэ- риигэ атаарыллааччылар ааттарыттан тыл этэ туран: ”Өстөөҕү самнарыахпыт, кыайан-хотон төннөн кэлиэхпит!” диэн хайаан да эппитэ буолуо дии саныыбын. Ону чахчы толорон, дьоһуннук,

Күнтэн күн Бэтэрээн ыра санаата» бырайыакпытын өйөөччүлэр үксүүллэриттэн үөрэбит. Бу нэдиэлэҕэ Бээрийэ нэһилиэгин (дьаһалта баһылыга П.В. Васильев) олохтоохторо – нэһилиэк дьаһалтатын үлэһиттэрэ, дьокутааттар сэбиэттэрэ, тэрилтэ салайааччылара бары биир санаанан сүүрбэччэ киһи бырайыакпытын салгыыллар. Хоро нэһилиэгин дьаһалтатын баһылыга Алексей Алексеевич УШНИЦКАЙ “Улуус хаһыатын ааҕабыт!” аахсыйаны тута өйөөн, нэһи[1]лиэк үс бэтэрээнигэр, ытык дьонугар олохтоох почтанан хаһыакка суруттарда. Ол курдук, сэрии бэтэрээнэ Петр Васильевич Бурцевка, тыыл бэтэрээнэ Иван Семенович Аммосовка, үлэ бэтэрээнэ Антонина Николаевна Скороходкинаҕа быйыл улуус хаһыата дьиэлэригэр тиэрдиллэр буолла. Улуус хаһыатыгар сурутуу аахсыйата бу курдук "айаннаан", күн бүгүн Дүпсүн, Өнөр, Өспөх, Баатаҕай, Хоро нэһилиэктэрэ кыттыһан, хабыыта кэҥээн иһэрэ үөрдэр. Салгыы аахсыйаҕа Уһун Күөл бөһүөлэгэ кыттыһан, баһылык солбуйааччыта Дусиван Иванович Жирков сурутууну тэрийэр. Екатерина ЗАХАРОВА. а БЭЭРИЙЭЛЭР : "БЭТЭРЭЭН ЫРА САНААТА ТУОЛЛУН!" Хаһыат ааспыт нүөмэрдэригэр, биир бастакынан улуус дьокутааттарын сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ И.И. Колодезников уонна II Лөгөй, Найахы нэһилиэгин салалталара, дьокутааттарын сэбиэттэрэ уопсайа 29 тыһыынча солкуо[1]байы бэтэрээннэрбит анал счеттарыгар ыыттылар. Итиэннэ биирдиилээн дьон кыттыһаллара хайҕаллаах. Ол курдук, билиҥҥи туругунан 34 тыһыынча солкуобай бэтэрээннэрбит счеттарыгар киирэн сытар. Үтүө бачыымы, бастыҥ холобуру батыһааччылар үксүү турдуннар!

Ольга ШЕПЕЛЕВА. /Мүрү саһарҕата, олунньу 12 к. 2021

Өлтөх нэһилиэгин Күөл Эбэ-Күөрээйи сириттэн-уотуттан төрүттээх "Кыһыл кэккэ" холкуос, Күөл Эбэ сайылык сүрүн суолталарын бэлиэтиир соруктаах, сүүрбэһис үйэ сэбиэскэй кэминээҕи ааттаах-суоллаах киэҥ араҥа көлүөнэ дьонугар аналлаах, үтүө тэрээһиннээх үлэнэн, бу нэһилиэккэ өйдөбүнньүк кинигэ тахсыбыта уонна пааматынньык турбута буолар. Аан дойдуну аймаабыт иэдээннээх сэрии иннинээҕи уонна сэрии кэминээҕи бириэмэҕэ олох олорон ааспыт дьон-сэргэ киэҥ ис хоһоонноох үлэтин, олоҕун дьаһаҕын сырдатар, сэрии алдьархайыттан дойдуну чөлүгэр түһэрии уонна атаҕар туруоруу, улууканнаах тутуллаах дойдуларын балысхан сайдыытыгар кыра холкуостарынан, сайылыктарынан бытанан олорбут нэһилиэк, эйэлээх олоҕу тутууга киллэрбит кылаатын кэрэһэлиир өйдөбүнньүк кинигэ, 2020 сыллаах үбүлүөйдээх Улуу Кыайыы 75 сылын үтүө бэлэхтээх көрсөр туһуттан, матырыйааллара толору хомуллан, 2019 сыл күһүнүгэр номнуо бэлэм буолан, бэчээт[1]тэнэн тахсан, 2020 сыл сааһыгар бүттүүн нэһилиэк үрдүнэн, үөрүүлээх быһыыга-майгыга сүрэхтэниитэ ыытыллыбыта.

"Кыһыл Кэккэттэн” силис тардан Өйдөбүнньүк кинигэни таһаарбыт, ол кинигэнэн пааматынньык туруорар[1]га кыым сахпыт дьонунан, нэһилиэк ытык-мааны, түс-бас дьоно Евдокия Винокурова, Мария Никонова, Иван Охлопков – Уйбаан Туймалыырап, Петр Охлопков буо[1]лаллар. Кинилэр иилээн-саҕалаан, матырыйааллары бэйэлэринэн хомуйан бэчээттэппит кинигэлэрин, сүдү суолталаах пааматынньык укулаатын быһыытынан ылынан, бу сиртэн-уоттан силис тардыылаах дьон-сэргэ, сыдьаан ыччат, бары биир санаанан өйөөтүлэр. Пааматынньык тутуутун Кыһыл Кэккэттэн төрүттээх СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ Екатерина Аммосова оҥоһук маастара Владислав Бурцевтыын кэпсэппитин, ону сэргэ, бу пааматынньык тутуутугар Кыһыл Кэккэттэн төрүттээх удьуордартан харчы хомуурун, бэтэрээн бухгалтер Анастасия Михайловна Львова бэрт түргэн бириэмэ иһинэн тутатына, кыайа-хото быһаарбытын, дьон бары үөрэ-көтө кыттыспытын, биир ньыгыл буолуу үтүө холобурун, сурукка киллэрэн, бэлиэтиир тоҕоостоох. Ол түмүгэр, холкуос, сайылык олохтоох сиригэр-уотугар, төрүт-уус дьоммут аатыгар сиэрдээх сүгүрүйүүбүт, тугунан да кэмнэммэт, күндү бэлэхпит быһыытынан, Күөл Эбэ диэн тимир аарка оҥоһуулаах паа[1]матынньык турбута. Онуоха Күөл Эбэ сайылыкка хороҕор муостааҕы иитэн үлэлии сылдьар Татьяна Иннокентьевна, Николай Николаевич Винокуровтар саха ыалдьытымсах үгэһинэн, тыһаҕас өлөрөн, бар-дьонноругар айах туппуттара. Ил Түмэн бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччы А.Н.Жирков уонна Кыһыл Кэккэттэн төрүттээхтэр түмсүүлэрин салайааччыта, СӨ боропсойуустарын Федерациятын бэрэссэдээтэлэ Н.Н. Дегтярев, нэһилиэк инники кэскилэ-ыччакка туһаайан, төрөөбүт нэһилиэктэрин устуоруйатын салгыы үөрэтэллэригэр, бу боччумнаах үтүө саҕалааһын инникилээх буолуоҕар баҕа санааларын хоту, билигин бу сиргэ-уокка кэлэн барар дьон, сылдьан-тохтоон ааһар, кэрэ дойду Күөл Эбэ-Күөрээйи историческай миэстэтэ буола, өйдөбүнньүк пааматынньык дьэндэйэн турар. Биир дойдулаах аймах-билэ дьон аатын уонна олоххо ситиһиитин көрдөрөр-кэпсиир 2019 сылга кинигэ таһаарыыта, 2020 сылга пааматынньык оҥотторуута курдук эриэ-дэхси ылбычча ситиһиллибэт сыралаах үлэнэн, Күөл Эбэ-Күөрээйи үүнэр-сайдар, төрүүр-ууһуур кэнчээри ыччатын иннигэр, бэйэтин дойдутун устуоруйатын билэригэр туруоруллубут өйдөбүнньүк пааматынньык, барыбыт кэскиллээх-ситиһиилээх олоҕун, дьолунан түстээтин, соргу-дугуй, хаан тамайар дойдум дьоно!

Борис ЛУГИНОВ – Борогонский., Мүрү саһарҕата хаһыат, «Мүрү саһарҕата» Олунньу 5 күнэ, 2021 сыл

Улуус дьокутааттарын сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ И.И. Колодезников «Бэтэрээн ыра санаата» бырайыакпытыгар аан бастакынан кыттан, салгыы нэһилиэк дьокутааттарыгар ыҥырыы таһаарбытын, бэтэрээннэрбит биир дойдулаахтара өйөөтүлэр. Ол курдук, II Лөгөй нэһилиэгин дьаһалтатын баһылыга И.И. Троев бэрэссэдээтэллээх дьокутааттар сэбиэттэрэ: Ю.И. Троев, В.Н. Копырина, М.В. Неустроева, А.П. Васильева, Т.П. Васильева, А.И. Бурнашев, Н.В. Копырин, Н.П. Гоголева, итиэннэ баһылык солбуйааччыта А.А. Дегтярева бэтэрээннэр счеттарыгар 10 тыһыынча солкуобайы уктулар. Оттон Найахы нэһилиэгин дьаһалтатын баһылыга П.С. Сивцев, солбуйааччыта Е.В. Федоров, П.В. Румянцев бэрэссэдээтэллээх дьокутааттар сэбиэттэрэ: Е.Е. Рожина, К.Д. Румянцев, И.П. Румянцев, В.И. Рожина, В.В. Рожин, В.И. Румянцев, Т.Л. Васильева, И.П. Слепцова, Н.А. Фомин, Г.А. Чукрова 13 тыһыынча солкуобайы үтүө бачыымҥа киллэрдилэр.

Онтон үөһэ ааттаммыт Найахы, II Лөгөй нэһилиэгин үтүө-мааны дьоно-сэргэтэ сэрии бэтэрээнэ курдук ытык дьону кытта биир түөлбэҕэ олороллоруттан киэн тутталларын, кинилэр туохха да тэҥнэммэт хорсун быһыыларын, ол кэминээҕи аас-туор олоҕу туораан, күн бүгүҥҥэ диэри биһиги кэккэбитигэр үлэлээн-хамсаан, сүбэ-ама буолан тиийэн кэлбиттэригэр улахан махталлаахтарын этэллэр. Күндү дьоммут дьоллоохтук олороллорун туһугар биһиги ахсаабат кыһамньыбыт, көмөбүт, болҕомтобут туохтааҕар да күндү уонна эбээһинэспит буоларын өссө төгүл бигэргэтэллэр. Уонна хаһыат бэтэрээн ыра санаатын толорор баҕалаах бырайыагын биллэрбитигэр, үөрүүнэн кытталларын, толору өйүүллэрин үллэстэллэр. Онон үтүө саҕалааһыммыт бастакы өйөөччүлэрин булбутунан олуһун үөрэбит, махтанабыт. Бу нэһилиэктэр үтүө холобурдарын батыһан, салгыы улууспут атын нэһилиэктэрин дьокуутааттара, салалталара, тэрилтэлэр, олохтоохтор түмсэннэр өйүөхтэрэ диэн эрэнэбит. Бэтэрээннэргэ көмөнү "Россельхозбаан" 4353 0300 5888 1329 №-дээх каартатыгар хайа баҕарар баан каартатыттан ыытыахха сөп. Сиһилии 8-967-926-86-48 нүөмэргэ эрийэн билсиҥ.

Ольга ШЕПЕЛЕВА., Мүрү саһарҕата хаһыат. Олунньу 5 күнэ, 2021 с